'><path d='M0,0 v30 h60 v-30 z' fill='%23012169'/><path d='M0,0 L60,30 M60,0 L0,30' stroke='%23fff' stroke-width='6'/><path d='M0,0 L60,30 M60,0 L0,30' clip-path='url(%23t)' stroke='%23C8102E' stroke-width='4'/><path d='M30,0 v30 M0,15 h60' stroke='%23fff' stroke-width='10'/><path d='M30,0 v30 M0,15 h60' stroke='%23C8102E' stroke-width='6'/></g></svg>)
жеке мекемесіОқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесі педагогикалық технологиясы (ҮӘЖТ)
ОҮӘЖТ курсы не туралы?
Кіріспе
ОҮӘЖТ курсы — оқу процесін үшөлшемді ұйымдастырудың ғылыми әдіснамасына негізделген практикаға бағытталған бағдарлама. Ол дидактиканы, когнитивтік психологияны және функционалдық сауаттылыққа қойылатын заманауи талаптарды біріктіреді.
Негізгі идея
Курстың басты мақсаты — педагогты жаңа тақырыпты меңгеру процесін және әр оқушының оқу сапасын басқаруға үйрету.
Технология туралы
Мектепке неге жаңа дидактика керек
Қазақстан оқушыларының оқу сауаттылығы базалық деңгейге жетпейді (PISA).
15 жастағылардың оқу бойынша ЭЫДҰ орташа деңгейінен артта қалуы.
оқушылар жаратылыстану және оқу бойынша 5–6 жоғары деңгейде.
Себебі — «алу әдісінде» және 45 минуттық енжар сабақта. 3D-оқытуда баға «нөлден жоғары қарай» қойылады (қосу әдісі), қате кінә болудан қалады, ал барлық оқушылар өздерінің жақын даму аймағында дербес жұмыс істейді.
Курсқа не кіреді?
ОҮӘЖТ теориясы
Сабақтың үшөлшемді құрылымын және білімді меңгеру логикасын түсіну.
ОҮӘЖТ құралдары
Дайын әдістемелік тәсілдер, кестелер, сызбалар, алгоритмдер.
Практика
Сабақтарды талдау, тапсырмаларды орындау, нақты сыныпта енгізу.
Жеке кері байланыс
Тәлімгерлік және педагогтың іс-әрекетін түзету.
Курс нәтижелері
Курстан өткен соң педагог:
- жаңа тақырыпты меңгеру процесін басқарады;
- жеке кері байланыс береді;
- даму траекторияларын құрады;
- әділ және ашық бағалау жүйесін қолданады;
- ОҮӘЖТ-ны кез келген пәнге енгізеді.
Неге дәл осы курс
Технология авторларынан курс
20 жылдық тәжірибе
Курсты ОҮӘЖТ авторларының өздері — Қазақстанның танымал ғалымдары жүргізеді: Ж. Қараев — Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының бас ғылыми қызметкері; Ж. Кобдикова — мектеп оқулықтарының авторы.
Авторлық педтехнология
«Екісіз» оқытуға кепілдік береді, барлық мектеп пәндерін меңгеруде әмбебап, оқу-тәрбие процесінің әртүрлі нысандарында тиімді. Денсаулықты сақтайтын технология, ауыл мен қала арасындағы оқыту сапасының айырмашылығын азайтады, шығармашылық қабілеттерді дамытады.
Халықаралық деңгей
Курс Қазақстанда да, шетелде де мойындалды. Елдің мектептерінде, ТжКБ және жоғары оқу орындарында қолданылады. Курс аяқталғаннан кейін балама оқулықтар мен ОӘК әзірлеу үшін бастамашыл топ құрамыз.
Жүйе
3D-оқытудың бес құралы
ТДДТ
Тақырыптық деңгейлік дамытушы тапсырмалар: білу, түсіну, қолдану, жасау (Блум бойынша).
Ашық журнал
Сыныптың ашық таблосы, ұпайлар тек өседі. Стрессіз геймификация.
Даму траекториясы
Оқушы кешегі өзімен жарысады.
Білім сапасын мониторингілеу
«нәтиже / мақсат» формуласы бойынша әділ пайыз, «пайыз қуусыз».
Кәсіби өсу диаграммасы
5-сыныптан бастап 4-деңгейдегі шығармашылық тапсырмалар арқылы ерте кәсіби бағдар беру.
Жаңа
Минуттар ішінде сабақ: 3D-оқыту + NotebookLM
Оқулық бетін және біртұтас мега-промптты жүктеңіз — 1–4 деңгейлік тапсырмалар жиынтығын, қысқа мерзімді жоспарды, презентация құрылымын және жауап кілттерін аласыз. Дайындық уақыты 70%-ға дейін қысқарады.
- Параграф мәтініне қатаң сәйкес ТДДТ жиынтығы
- Дескрипторлары мен критерийлері бар ҚМЖ
- Интерактивті презентация (слайдқа 2–3 сұрақ)
- «Тексеру тізбегі» үшін эталондық кілттер
- Интеллект-карталар, инфографика, экспресс-тесттер
Оқу бағдарламасы
Педагогтердің біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы. Тақырыбы: «Оқытудың «Үшөлшемді әдістемелік жүйесі» технологиясын (ОҮӘЖТ) оқу процесінде пайдалану мектептегі оқыту сапасын кепілдендірудің шарты».
Курс бағдарламасын әзірлеудің бастапқы себебі
ОҮӘЖТ — білім алушылардың білім сапасын арттыру шарты ретінде
- 1995 жылдан бері ОҮӘЖТ авторлық технологиясы (авторлық куәлігі бар) Қазақстан Республикасының және шетелдің білім беру ұйымдарында сәтті қолданылып келеді.
- Осы технология бойынша курстар өткізілді: 1992–1998 жылдары — Алматы қаласындағы Біліктілікті арттыру институтында; 2000–2012 жылдары — РИПКСО-да.
- ҚР Оқу-ағарту министрлігі алқасының 2025 жылғы 06.02 шешімі — «ОҮӘЖТ-ны ҚР мектептері практикасына енгізуді масштабтау туралы».
- ҚР Оқу-ағарту министрлігінің 2025–2026 оқу жылына арналған нұсқаулық-әдістемелік хаты. ОҮӘЖТ — білім беру жүйесін дамытудың драйвері (147-бет).
- Маңғыстау облысының білім беру ұйымдарында оқыту сапасын арттырудың 2025–2029 жылдарға арналған кешенді жоспары (№39 тармақ).
Осының бәрін сайттан қараңыз: https://kz.karaev.kz/
Куәліктер мен монографиялар
Электрондық ресурстар
I. Ғылыми еңбектер
«ОҮӘЖТ: теория және практика» монографиясы
«STEM-тәсіл негізінде орта білім беру жүйесін трансформациялау» монографиясы
II. Оқу-әдістемелік материалдар мен бағдарламалар (2025 ж.)
Әдістемелік құралдар (Кобдикова Ж.У.)
III. Оқу және тіркелу
IV. Ресми сайттар мен порталдар
V. Әлеуметтік желілер және қауымдастықтар
Курс мынаны үйретеді:
- Тиімді дамытуды оқушылардың да, мұғалімдердің де шығармашылық қабілеттерін;
- Мұғалімдерге оқушыларын ғылыми жобалар әзірлеуге үйретуді;
- Мұғалімдердің өздері балама оқу-әдістемелік құралдардың авторы болуды; олар мұғалімнің шығармашыл тұлға болып қалыптасуына негіз болады, «зерттеуші-мұғалім», «шебер-мұғалім» болуды.
Курс оқушыларды/студенттерді оқуға қалай ынталандыру және уәждеу керектігін үйретеді.
Мектеп мұғалімдері (колледж және жоғары оқу орындарының оқытушылары) құрастыруды үйренеді: «Үшөлшемді мазмұн» (бұл тақырыптық үш деңгейлі дамытушы өлшеуіш тапсырмалар) мектеп курсының да, колледждер мен жоғары оқу орындарында оқылатын пәндердің де кез келген тақырыбының мазмұнына қосымша.
Біздің оқушылар/студенттер соңғы 20 жыл ішінде ОҮӘЖТ-ны Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының оқу процесіне енгізу тәжірибесі барысында уәждеме мен сау бәсеке рухы оқу процесін қызықты әрі жоғары нәтижелі ете алатынын дәлелдеді!
I. Бұл қалай жұмыс істейді?
1) Сабақ аяқталуына 20–25 минут қалғанда, әр жаңа тақырыпты оқып болғаннан кейін, барлық оқушылар/студенттер бір мезгілде «Үшөлшемді мазмұнды» орындай бастайды. Әр мұғалім/оқытушы меңгеру деңгейлерінің әрқайсысына арналған тапсырмаларды алдын ала құрастырады, мұнда:
- «Білу» бойынша 1-меңгеру деңгейінің тапсырмалары (1–6 ұпай);
- «Түсіну» бойынша 2-меңгеру деңгейінің тапсырмалары (7–8 ұпай);
- «Қолдану» бойынша 3-меңгеру деңгейінің тапсырмалары (9–10 ұпай) — күнделікті өмірде «Талдау» мен «Синтезді» пайдалана отырып;
- «Жасау» бойынша 4-меңгеру деңгейінің тапсырмалары (10 ұпай = Тамаша!).
Меңгерудің барлық деңгейлері үшін ChatGPT немесе басқа ЖИ мүмкіндіктерін пайдалануға болады.
2) Барлық оқушылар, даярлық деңгейіне қарамастан, «Білу» бойынша 1-қарапайым меңгеру деңгейінің тапсырмаларын бір мезгілде орындай бастайды.
1-деңгейдің барлық тапсырмасын дұрыс орындаған бірінші оқушы мұғалім тексергеннен кейін мақұлдау алып, өз «+» белгілерін «Ашық журналға» қояды; журнал тақтада ілулі тұруы немесе сенсорлық тақтада барлығына көрінетіндей болуы керек.
Содан кейін бұл оқушы 2-деңгейге көшеді және қатар тек бір басқа оқушының 1-деңгей тапсырмаларының нәтижесін мұғалім тексеріп қойған өз жауаптарымен салыстыра отырып тексереді. Бұл басқа оқушы үшіншісін тексереді және т.б.
Процесс барлық деңгейлер мен барлық оқушылар үшін қайталанады.
Сабақ соңында «Ашық журнал» толтырылып біткен соң мұғалім сабақ қорытындысын шығарады. Әр оқушының білім сапасын ұпаймен көрсетеді, мақсат — максимум 10 ұпай жинау. Мысалы, егер оқушы 8 ұпай жинаса, бұл 80% — оның тақырып бойынша білім сапасы. Сапа (С) = Нәтиженің (Н) Мақсатқа (М) қатынасы, 100%-ға көбейтілген. Барлық оқушылардың білім сапасы көрсеткіштерінің орташа арифметикалық мәні бүкіл сыныптың тақырып бойынша білім сапасын көрсетеді.
Сабақ аяқталуына 20–25 минут қалғанда барлық оқушылар (қабілеті мен даярлығына қарамастан) оқулыққа қосымша мұғалімнің өзі Б. Блум бойынша құрастырған тақырыптық әр деңгейлі өлшеуіш тапсырмаларды орындай бастайды және оларды «Ашық журналға» белгілей бастайды.
Оқушылар 1-меңгеру деңгейін аяқтағаннан кейін 2-деңгей тапсырмаларын орындауға көшеді және «Ашық журналды» толтыруды жалғастырады, онда дұрыс орындалған тапсырмалар үшін жинаған ұпайларының санын белгілейді — мұғалім тексергеннен кейін.
Әр тақырыпты оқып болған соң критериалды (объективті) бағалау «қосу» әдісімен жүргізіледі. Сабақ аяқталуына 20–25 мин. қалғанда, тақырыптық деңгейлік өлшеуіш тапсырмаларды орындау барысында оқушылар АШЫҚ ЖУРНАЛДЫ «+» белгілерімен толтырады. Мұғалім тақырып бойыншабарлық оқушылар жинаған жалпы ұпай санын санайды. Содан кейін осы тақырып бойынша бүкіл сыныптың білім сапасының орташа мәнін есептейді.
II. Бұл не береді?
Жарыс! Оқушылар сабақ аяқталуына 20–25 минут қалғанда кім қанша үлгерсе, соншалықты үш деңгейдің тапсырмаларын дәйекті әрі дұрыс орындауға ұмтылады. Қалған тапсырмаларды үйге алады (үй тапсырмалары үш деңгейлі тапсырмаларға енгізілген).
1. Ұпайлар! Әр деңгей үшін ұпай беріледі:
- 1-деңгей: 6 ұпай;
- 2-деңгей: барлығы 7–8 ұпай;
- 3-деңгей: барлығы 9–10 ұпай;
- 4-деңгей: 10 ұпай (Тамаша!).
2. Қорытынды, мысалы: 16 оқушы 8 ұпайдан, 4 оқушы 10 ұпайдан жинады.
Жалпы нәтиже: 16 × 8 = 128 ұпай; 4 × 10 = 40 ұпай; барлығы 168 ұпай. Әр оқушының орташа ұпайы: 168 ÷ 20 = 8,4 ұпай.
Білім сапасының орташа мәні: Нәтиже (8,4) ÷ Мақсат (10) × 100% = 84%.
Сыныбымызды жаңа тақырыпты табысты меңгерумен құттықтаймыз!
Нәтижелер
Мектептердің тәжірибесі
Балқаш қ.
16 мектеп. 8 оқушыда 1,5 млн ₸ STEM-гранттар.
Сәтбаев және Жезқазған қалалары
13 және 10 мектеп. Тоқсандар бойынша білім сапасының өсуі.
Тараз, Қордай ауданы
№ 64 және А. Байтұрсынұлы атындағы пилоттық мектептер.
Онлайн-курстың практикалық бөлімінде ( II МЕҢГЕРУ ДЕҢГЕЙІНДЕ) сіз әзірлейсіз: Б. Блумның мақсаттар таксономиясы негізінде тақырыптық деңгейлік дамытушы өлшеуіш тапсырмаларды. Мұндай тапсырмалар сәйкес оқу пәні оқулығының мазмұнына қосымша болып табылады және әр тақырып бойынша кері байланыс құралы ретінде қызмет етеді.
Осы тапсырмаларды сабақ аяқталуына 20–25 минут қалғанда дәйекті орындау барысында білім алушылар меңгерудің әр деңгейінің қадамдап дұрыс орындалған тапсырмалары үшін ұпай жинайды (қалған тапсырмаларды үйде мүмкіндігі мен қалауына қарай орындайды). Әр тақырып жаңа болғандықтан, 1-деңгей тапсырмаларын барлық оқушылар үлгеріміне қарамастан сынақ жүйесі бойынша орындауға міндетті. Бұл «екісіз», яғни 100 пайыздық үлгерімді қамтамасыз етеді.
Оқушыларда әр деңгейлі тапсырмаларды аяқтауға уәждеме пайда болады, бұл олардың білім сапасының артуына әкеледі. Толығырақ курстарда біле аласыз.
Сондай-ақ курста оқу барысында осы тапсырмаларды өз сабақтарыңызда сынақтан өткізіп, туындаған мәселелер бойынша куратордан WhatsApp, электрондық пошта немесе басқа жолмен сұрай аласыз.
Сонымен, сіз: 1) өз оқушыларыңызда оқуға деген ынтаны ынталандыруды және білім сапасын арттырудыүйренесіз, яғни: а) 100%-дық үлгеріміне қалай кепілдік беруге болатынын; б) оқу жетістіктерінің мониторингінде әр оқушының жеке даму траекториясы бойынша даму динамикасын қалай қадағалау керектігін; 2) мыналарды түсінесіз: әр тақырып бойынша оқыту нәтижелерін «қосу» әдісімен формативті критериалды (объективті) бағалауды қалай жүзеге асыру керектігін және тағы да көптеген пайдалы лайф-хактарды.
Курста нені аласыз
Толығырақ ақпарат алғыңыз келе ме? Біздің онлайн-мектепке өтіңіз: https://pedtech.getcourse.ru/cms/system/login
Бұл — Ж. Қараев технологиясын меңгеру бойынша онлайн-мектептің сайты, ол «ПТТМСО» орталығының сертификатын (80 сағ.) және халықаралық деңгейдегі (Санкт-Петербург қ.) куәлікті (80 сағ.) береді..
Тіркел де алғашқы 20 тегін сабаққа қолжетімділік ал. Тіркелгеннен кейін бірден бонус аласың: «Ж. Қараевтың «Оқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесі» технологиясының мәні мен қолданылуы туралы монографиясы».
Біз Telegram-да қолжетімдіміз: t.me/BEZDVOEK_bot · t.me/whereisTROYKY_bot
Байланысу сондай-ақ WhatsApp арқылы: +7 775 651 88 99 немесе пошта арқылы: info@karaev.kz, zhuk53@mail.ru
Құрметпен, Жанартай Кобдикова, ОҮӘЖТ тең авторы, Алматы, ҚР, п.ғ.д., профессор: курстың әзірлеушісі, оқытушысы және кураторы